เลือกตั้ง 2569 กับนโยบายลดค่าไฟ จากนโยบายหาเสียง สู่เทรนด์ลงทุนพลังงานและเศรษฐกิจใหม่ของไทย

ในห้วงเวลาที่ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่การเลือกตั้งทั่วไปปี 2569 สมรภูมิทางการเมืองไม่ได้ถูกขับเคลื่อนด้วยอุดมการณ์เชิงนามธรรมเพียงอย่างเดียว หากแต่ถูกกดดันอย่างหนักจากโจทย์เศรษฐกิจปากท้องและบริบทความไม่แน่นอนของโลก

ทว่าในบรรดานโยบายกระตุ้นและพัฒนาเศรษฐกิจมากมายที่พรรคการเมืองหยิบยกขึ้นมาแข่งขันกัน “ค่าไฟฟ้า” กลายเป็นประเด็นร่วมที่แทบทุกพรรคหลีกเลี่ยงไม่ได้ ทั้งในฐานะต้นทุนชีวิตของประชาชน และตัวชี้วัดความสามารถในการบริหารประเทศ

🔍 ทำไมค่าไฟกลายเป็นนโยบายการเมือง?

การที่ค่าไฟฟ้ากลายเป็นนโยบายหาเสียงสำคัญ เพราะเกี่ยวข้องโดยตรงกับชีวิตประจำวันและต้นทุนเศรษฐกิจ เมื่อค่าไฟสูงขึ้น จึงไม่กระทบแค่บิลของประชาชน แต่มันยังส่งผลกระทบต่อเนื่องไปยังราคาสินค้า กำลังซื้อ และความสามารถในการแข่งขันของประเทศ โดยในปัจจุบัน

* ภาคธุรกิจ บริโภคไฟฟ้าในสัดส่วนสูงถึง 67.8% ของการใช้ไฟฟ้าทั้งหมดในประเทศ
* ภาคครัวเรือน มีสัดส่วนการใช้งานอยู่ที่ 27.2%

โครงสร้างดังกล่าวชี้ให้เห็นว่า แม้ภาระของภาคครัวเรือนจะเป็นสิ่งที่สังคมรับรู้ได้ง่ายที่สุด แต่ผลกระทบในภาคธุรกิจนั้นมีขนาดใหญ่กว่ามาก ซึ่งหมายความว่าต้นทุนค่าไฟฟ้าเป็นตัวแปรสำคัญอย่างยิ่งต่อเศรษฐกิจมหภาค

ในฝั่งประชาชน ภาระค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นจริงนั้นสูงพอที่ภาครัฐต้องเข้ามาแทรกแซงอยู่เสมอ ดังตัวอย่างมาตรการช่วยเหลือค่าไฟฟ้างวดเดือนมกราคม-เมษายน 2566 ซึ่งรัฐบาลต้องใช้งบประมาณรายจ่ายประจำปี 2,344.587 ล้านบาท และเงินสนับสนุนจากบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) อีก 3,192.926 ล้านบาท รวมเป็นเงินกว่า 5.5 พันล้านบาท เพื่อบรรเทาผลกระทบ (ที่มา: กพช. ครั้งที่ 169, 2567) สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นว่าปัญหาค่าไฟฟ้าเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่ส่งผลกระทบในวงกว้างและต้องการการแก้ไขจากภาครัฐอย่างต่อเนื่อง

ด้วยเหตุนี้ พรรคการเมืองจึงต่างเสนอ นโยบายลดค่าไฟฟ้าเพื่อตอบสนองต่อปัญหาค่าครองชีพและภาคธุรกิจ ซึ่งกลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการหาเสียง แต่ละพรรคมีแนวทางแก้ปัญหาที่แตกต่างกันตามปรัชญาและวิสัยทัศน์ของตน

🤝 เปรียบเทียบนโยบายค่าไฟของพรรคการเมือง

อ้างอิงข้อมูลจาก Energy News Center – ENC ที่ได้ไปรวบรวมข้อมูลนโยบาย “ค่าไฟและพลังงาน” จาก 6 พรรคการเมืองหลักพบว่า

💙 ภูมิใจไทย

เน้นพลังงานสะอาดควบคู่ลดรายจ่ายประชาชน ผ่านโครงการโซลาร์รูฟท็อปฟรีเพื่อลดค่าไฟครัวเรือน และเชื่อมโยงกับการใช้ยานยนต์ไฟฟ้า โดยให้สิทธิซื้อรถมอเตอร์ไซค์ไฟฟ้าราคาต่ำ พร้อมใช้เครดิตพลังงานจากโซลาร์ เป็นแนวทางผสานพลังงาน-การคมนาคม

❤️ เพื่อไทย

มุ่งลดค่าไฟให้ต่ำกว่า 3.70 บาทต่อหน่วย ควบคู่ยกเครื่องระบบขนส่งสาธารณะ เช่น รถไฟฟ้า 20 บาทตลอดสาย และรถเมล์ติดแอร์ 10 บาท เพื่อช่วยลดค่าครองชีพและค่าเดินทางของประชาชนในภาพรวม

🧡 พรรคประชาชน

ชูการปฏิรูปเชิงโครงสร้าง เน้นทลายการผูกขาดพลังงาน แยกโครงสร้างอุตสาหกรรมให้เป็นธรรม เดินหน้าพลังงานสะอาด ปลดถ่านหินปี 2040 สู่ Net Zero 2050 พร้อมใช้ Smart Grid และสินเชื่อผ่านบิลค่าไฟ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความเป็นธรรมด้านพลังงาน

💙 ประชาธิปัตย์

เสนอการลดค่าไฟโดยไม่ใช้เงินภาษี ผ่านการบริหารต้นทุนผลิตไฟฟ้า ลดการพึ่ง LNG ราคาแพง เพิ่มพลังงานแสงอาทิตย์จากหลังคาบ้าน และผลักดันบทบาทไทยเป็นศูนย์กลางพลังงานอาเซียน รวมถึงใช้โรงไฟฟ้าหมดสัมปทานเป็นกำลังสำรองราคาถูก

💜 รวมไทยสร้างชาติ

เน้นนโยบายประชานิยมด้านราคาโดยตรง เช่น คุมค่าไฟ 3.3 บาทต่อหน่วย ลดราคาน้ำมันเหลือ 30 บาทต่อลิตร รื้อต้นทุนก๊าซธรรมชาติ และผลักดัน “เสรีโซลาร์” ให้ผลิตไฟใช้เองได้โดยไม่ต้องขออนุญาต เพื่อดึงดูดอุตสาหกรรมพลังงานสะอาดเข้าประเทศ

💙 พลังประชารัฐ

เดินแนวประชานิยมคล้ายรวมไทยสร้างชาติ เน้นการอุดหนุนค่าเดินทางรถไฟฟ้า ลดราคาก๊าซหุงต้ม และเพิ่มแรงจูงใจโซลาร์ครัวเรือน ทั้งในด้านปริมาณและราคารับซื้อไฟฟ้า

📍 ทำไมประเทศไทย "จำเป็น" ต้องลดค่าไฟ

การลดค่าไฟฟ้าไม่ใช่เพียงทางเลือกทางการเมืองเพื่อเรียกคะแนนนิยม แต่ได้กลายเป็น ความจำเป็นเชิงยุทธศาสตร์ เพื่อความอยู่รอดทางเศรษฐกิจในเวทีโลก แรงกดดันจากทั้งภายในและภายนอกประเทศทำให้รัฐบาลต้องเผชิญกับโจทย์นี้อย่างจริงจัง

1. เพื่อลดภาระค่าครองชีพและ "ปั๊มหัวใจ" เศรษฐกิจฐานราก

พรรคการเมืองมองว่าค่าไฟฟ้าคือรายจ่ายจำเป็นที่ "กัดกร่อน" รายได้ประชาชน หากเปรียบเศรษฐกิจไทยเป็นคนป่วยในห้อง ICU การลดค่าไฟคือการเติมออกซิเจนหรือสภาพคล่องเพื่อให้ประชาชนและ SME สามารถลืมตาอ้าปากและกลับมามีกำลังซื้อได้อีกครั้ง

2. เพื่อแก้ไขความไม่เป็นธรรมในโครงสร้างราคาและภาระ "ค่าความพร้อมจ่าย"

ปัจจุบันมีความลักลั่นในโครงสร้างราคาที่ เอกชนขายไฟให้รัฐเพียง 2 บาทกว่า แต่รัฐกลับเก็บจากประชาชนเกือบ 4 บาท นอกจากนี้ยังมีภาระ "ค่าความพร้อมจ่าย" (Availability Payment - AP) ซึ่งเป็นต้นทุนที่ประชาชนต้องจ่ายให้โรงไฟฟ้าเอกชนแม้จะไม่มีการเดินเครื่องผลิตจริง โดยในช่วง 17 ปีที่ผ่านมา ไทยจ่ายเงินส่วนนี้ไปแล้วกว่า 5.5 แสนล้านบาท การปฏิรูปโครงสร้างนี้จึงเป็นหัวใจสำคัญในการทำให้ค่าไฟเป็นธรรมและสะท้อนต้นทุนจริง

3. การปฏิรูปหน่วยงานรัฐและแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้า

มีข้อเสนอให้ปฏิรูปรัฐวิสาหกิจด้านไฟฟ้าเพื่อลดการผูกขาดและกำไรที่ซ้ำซ้อน แผน PDP 2026 ฉบับใหม่มุ่งเน้นให้ ภาครัฐกลับมาถือกำลังการผลิตในสัดส่วน 51% เพื่อความมั่นคงและดึงบทบาทการควบคุมราคากลับมาสู่รัฐอีกครั้ง ในขณะเดียวกันก็ต้องเร่งลดการพึ่งพาก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) นำเข้าที่มีราคาสูงและผันผวน

4. ไทยกำลังเผชิญแรงกดดันจากมาตรการ CBAM (ภาษีคาร์บอนข้ามพรมแดน) ของยุโรปและสหรัฐฯ

หากไทยไม่สามารถผลิต ไฟฟ้าพลังงานสะอาดในราคาที่แข่งขันได้ จะส่งผลให้ต้นทุนการผลิตสินค้าส่งออกสูงขึ้น และเสี่ยงต่อการสูญเสียเงินลงทุนจากต่างประเทศ (FDI) โดยเฉพาะจากญี่ปุ่น สิงคโปร์ และสหรัฐฯ ที่ต้องการใช้พลังงานสะอาด 100% ในห่วงโซ่อุปทาน

5. การรองรับเศรษฐกิจดิจิทัลและอุตสาหกรรมแห่งอนาคต (Smart City & Data Center)

การเปลี่ยนผ่านสู่ยุคดิจิทัลทำให้ความต้องการใช้ไฟฟ้าพุ่งสูงขึ้น โดยเฉพาะกลุ่ม Data Center, AI และรถยนต์ไฟฟ้า (EV) รัฐบาลจำเป็นต้องปรับบทบาทเป็น "รัฐบริการ" ที่ส่งมอบพลังงานสะอาดและโครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะ (Smart Grid) เพื่อรองรับการลงทุนเทคโนโลยีขั้นสูงเหล่านี้ ซึ่งจะเป็นฐานรากสำคัญของเศรษฐกิจไทยในอีก 20 ปีข้างหน้า

🏛 นโยบายค่าไฟกับโอกาสการลงทุน

1. ค่าไฟเป็น “ตัวแปรนโยบาย” ระยะสั้น แต่เป็น “ตัวเปลี่ยนโครงสร้าง” ระยะยาว

การกดค่าไฟในช่วงต้นรัฐบาลใหม่อาจสร้างแรงกระตุ้นเศรษฐกิจและ Sentiment เชิงบวกต่อภาคอุตสาหกรรมและการบริโภคในระยะสั้น อย่างไรก็ตาม ผลตอบแทนเชิงโครงสร้างจะเกิดกับธุรกิจที่สามารถปรับตัวเข้ากับระบบพลังงานใหม่ได้มากกว่า ไม่ใช่ผู้ที่พึ่งพาการอุดหนุนหรือกลไกราคาแบบชั่วคราว นักลงทุนควรแยกการลงทุนเชิง Tactical (เก็งผลนโยบายระยะสั้น) ออกจาก Strategic Allocation (วางตำแหน่งในธีมระยะยาว)

2. ผู้ชนะระยะยาวคือธุรกิจที่ “ควบคุมต้นทุนพลังงานได้เอง”

การเปิดเสรีพลังงาน การผลักดัน Direct PPA และโซลาร์ภาคประชาชน ทำให้ความได้เปรียบไม่ได้อยู่ที่ราคาค่าไฟเฉลี่ยของประเทศ แต่อยู่ที่ความสามารถของแต่ละธุรกิจในการเข้าถึงพลังงานสะอาด ต้นทุนต่ำ และมีเสถียรภาพ ธุรกิจเทคโนโลยี Data Center พลังงานหมุนเวียน Smart Grid และระบบกักเก็บพลังงาน จึงมี Upside เชิงโครงสร้าง ขณะที่ธุรกิจที่ผูกกับสัญญารัฐแบบแข็งตัวมี Downside Risk สูง

3. Energy Transition คือธีมลงทุนที่ “ไม่ขึ้นกับผลเลือกตั้ง”

แม้นโยบายค่าไฟจะเปลี่ยนไปตามรัฐบาล แต่ทิศทางการลดคาร์บอน การเพิ่มพลังงานหมุนเวียน และการกระจายศูนย์การผลิตไฟฟ้า เป็นแนวโน้มที่ถูกกำหนดโดยตลาดโลก เทคโนโลยี และแรงกดดันด้านสิ่งแวดล้อม นักลงทุนที่วางพอร์ตตามธีม Energy Transition จึงลดความเสี่ยงทางการเมือง และเพิ่มโอกาสสร้างผลตอบแทนระยะยาวได้มากกว่าการเกาะนโยบายพรรคใดพรรคหนึ่ง

อย่างไรก็ตามในส่วนของความเสี่ยงที่นักลงทุนต้องจับตาคือ

1. การเปลี่ยนรัฐบาลหรือแรงกดดันทางการเมืองอาจทำให้นโยบายพลังงานถูกปรับเปลี่ยนกลางคัน ส่งผลต่อกระแสเงินสดและแผนลงทุน โดยเฉพาะโครงการพลังงานระยะยาว

2. ความเสี่ยงจากการรื้อหรือปรับสัญญาซื้อขายไฟฟ้า (PPA, Adder, FiT) รวมถึงการเปลี่ยนเกณฑ์ค่าความพร้อมจ่าย (AP) กระทบต่อมูลค่าสินทรัพย์ของโรงไฟฟ้าเดิม

3. ภาระหนี้สะสมของรัฐวิสาหกิจพลังงานอาจจำกัดความสามารถในการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานใหม่ และกลายเป็นแรงกดดันเชิงเครดิตในระบบพลังงานโดยรวม

4. การเปลี่ยนผ่านพลังงานต้องอาศัยโครงข่ายไฟฟ้า เทคโนโลยี และเงินลงทุนจำนวนมาก ความล่าช้าหรือขาดความพร้อมของ Smart Grid และ BESS อาจทำให้ Upside เกิดช้ากว่าคาด