รายได้ 5 แสนบาท/เดือน ถือว่า ‘รวย’ หรือยัง? “รายได้ – เงินเก็บ – ทรัพย์สิน” อะไรเป็นตัวบ่งชี้ความรวย?

เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา ตัวเลข 500,000 บาท กลายเป็นประเด็นดราม่าและเกิดเป็นคำถามขึ้นในใจใครหลายคนว่า “หากรายได้ 500,000 บาทต่อเดือน จริงๆ ถือว่ารวยหรือยัง?”

ก่อนอื่นต้องบอกว่า ไม่ใช่เรื่องแปลกที่ “รายได้” มักถูกนำมาใช้เป็นเกณฑ์แรกๆ ในการวัดฐานะทางการเงิน เพราะเป็นตัวเลขที่เห็นเด่นชัดและประเมินง่ายที่สุด เช่นเดียวกับการใช้กำหนด “เส้นความยากจน” (Poverty Line) วัดจากรายได้ของกลุ่มคนรายได้น้อย เพื่อคัดกรองผู้ที่ต้องการการช่วยเหลือจากภาครัฐ

แต่คำถามที่น่าสนใจคือ หากเราต้องการวัดว่าใครคือ “คนรวย” หรือผู้ที่มีความมั่นคงทางชีวิตเหนือมาตรฐานสังคมอย่างแท้จริง เราควรใช้ตัวชี้วัดไหนกันแน่?ระหว่าง รายได้ (Income), เงินเก็บ (Saving) หรือ ความมั่งคั่ง (Wealth)?

1. ข้อสังเกตด้านรายได้ : รายได้เยอะ อาจไม่ได้แปลว่า "รวย"

การมีรายได้สูงบอกได้เพียงว่าผู้นั้นมีความ ความสามารถในการหาเงินสูง (Active Income) ซึ่งอาจเป็นผลมาจากความขยัน ประสบการณ์ หรือการทำงานที่มีความเสี่ยงสูงกว่าคนอื่น แต่มันไม่อาจตีความได้ 100% ว่าจะ "รวย" เพราะแต่ละคนมี ภาระค่าใช้จ่าย ที่ต้องแบกรับไม่เท่ากัน โดยเฉพาะ 3 ด่านใหญ่ที่คนไทยต้องเจอ

(1) ภาระค่าครองชีพ (Cost of Living)

ข้อมูลจากสำนักงานสถิติแห่งชาติพบว่า ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ค่าครองชีพครัวเรือนไทยคิดเป็นสูงถึง 80% ของรายได้ (เช่น มีรายได้ 25,000 บาท ต้องจ่ายค่าครองชีพไปแล้วอย่างต่ำ 20,000 บาท)

(2) ภาระหนี้สิน (Debt Burden)

ข้อมูลจากสถาบันวิจัยเศรษฐกิจป๋วย อึ๊งภากรณ์ ระบุว่า คนไทย 1 ใน 3 มีหนี้ และ 57% ในกลุ่มนั้นมีหนี้เกิน 100,000 บาท ยิ่งไปกว่านั้น มูลค่าหนี้ภาพรวมเพิ่มขึ้นเกือบ 2 เท่าในรอบ 10 ปี ส่งผลให้เงินที่หามาได้ต้องหมดไปกับค่างวดและดอกเบี้ย

(3) ภาระพึ่งพิง (Dependency)

คนวัยทำงานต้องแบกรับภาระในฐานะ Sandwich Generation ที่ต้องดูแลทั้งพ่อแม่และลูกๆ โดยสภาพัฒน์ฯ คาดการณ์ว่าในอีก 10 กว่าปีข้างหน้า คนทำงาน 1 คนจะต้องดูแลผู้สูงอายุอย่างน้อย 1 คน

ข้อคิด: แม้จะมีรายได้เดือนละ 500,000 บาท แต่ถ้ามีภาระค่างวด หนี้สิน และค่าใช้จ่ายในการดูแลครอบครัวรวมกันเดือนละ 480,000 บาท เงินที่เหลือจริงก็อาจไม่ได้ต่างจากคนทั่วไป และไม่ได้การันตีความมั่นคงในระยะยาวเลย

2. ข้อสังเกตด้านเงินเก็บ : เงินก้อนในบัญชี อาจเป็นแค่ "เบาะรองรับความเสี่ยง"

การบริหารเงินให้พอใช้นั้นยากแล้ว แต่การทำให้เหลือเก็บ (Saving) ยากยิ่งกว่า ต้องอาศัยวินัยและความพยายามอย่างสูง

อย่างไรก็ตาม การมีเงินฝากในบัญชีนิ่งๆ หลักแสนหรือหลักล้านบาท ส่วนใหญ่มักเป็นเพียง "เงินสำรองฉุกเฉิน" ที่มีไว้เพื่อบริหารความเสี่ยงในชีวิต ไม่ใช่เงินเก็บเพื่อความมั่งคั่ง เช่น

• ผู้ที่มีค่าใช้จ่าย 20,000 บาท/เดือน: ควรมีเงินสำรองฉุกเฉิน 6 เดือน = 120,000 บาท
• ผู้ที่มีค่าใช้จ่าย 40,000 บาท/เดือน: ควรมีเงินสำรองฉุกเฉิน 12 เดือน = 480,000 บาท

ดังนั้น การมีเงินเก็บก้อนหนึ่งในบัญชี อาจบอกได้เพียงว่าคนๆ นั้นมีการวางแผนการเงินและบริหารความเสี่ยงที่ดี แต่นั่นยังไม่ใช่ตัวชี้วัดที่ตัดสินความ "รวย" ได้ทั้งหมด

3. นิยาม "ความรวย" ในโลกการเงินที่แท้จริง : ความมั่งคั่ง (Wealth)

ในโลกของการวางแผนการเงินความมั่งคั่ง หรือ “Wealth” มักถูกใช้ในการพิจารณาว่าเรารวยขึ้นหรือจนเป็นเรื่องปกติ โดยมีสูตรการคำนวณ คือ “ความมั่งคั่ง = สินทรัพย์ - หนี้สิน” หากคิดออกมาแล้วความมั่งคั่งเพิ่มขึ้น ก็แสดงว่ารวยขึ้น แต่หากความมั่งคั่งลดก็แสดงว่าจนลง ซึ่งเป็นการเปรียบเทียบกันระหว่าง 2 ช่วงเวลา

แล้วถ้าอยากรู้ว่า “เรารวยแล้วหรือยัง” ในโลกการเงินคำนวณอย่างไร?

ทั้งนี้ ก่อนจะ “รวย” ต้อง “อยู่รอด” ให้ได้ก่อน ซึ่งถ้าอยากรู้ว่าเราสามารถอยู่รอดในโลกการเงินได้หรือไม่ ต้องคำนวณ “อัตราส่วนความอยู่รอด” ซึ่งต้องรู้ 3 ปัจจัยนี้ก่อน ได้แก่ (1) รายได้จากการทำงาน (2) รายได้จากทรัพย์สินหรือการลงทุน และ (3) ภาระค่าใช้จ่ายที่เรามี

สูตรคำนวณ: อัตราส่วนความอยู่รอด = [รายได้จากการทำงาน + รายได้จากทรัพย์สิน] ÷ ค่าใช้จ่าย

…ถ้าค่ามากกว่า 1 แสดงว่าอยู่รอดได้

แต่ถ้าจะวัดว่าเรารวยแล้วหรือยังให้ดูจาก “อัตราส่วนความมั่งคั่ง” ที่ต้องไม่นำรายได้จากการทำงานมาคำนวณร่วมด้วย โดยจะเหลือแค่ 2 ปัจจัย คือ (1) รายได้จากทรัพย์สินหรือการลงทุน และ (2) ภาระค่าใช้จ่าย ที่ใช้ในการพิจารณา

สูตรคำนวณ: อัตราส่วนความมั่งคั่ง = รายได้จากทรัพย์สิน ÷ ค่าใช้จ่าย

…ถ้าค่ามากกว่า 1 แสดงว่ามั่งคั่งแล้ว หรืออีกนัยคือ ถึงแม้ไม่ทำงานเลยก็ไม่อดตาย

คำถามที่ว่า "มีรายได้ 500,000 บาทต่อเดือน ถือว่ารวยไหม?" จึงไม่มีคำตอบที่ตายตัว เพราะรายได้เป็นเพียง "กระแสเงินสดขาเข้า" แต่ความรวยที่แท้จริงตัดสินกันที่ "เงินที่เหลืออยู่" และ "ความสามารถในการสร้างรายได้โดยไม่ต้องใช้แรงงาน"

สุดท้ายแล้ว ก่อนที่เราจะตัดสินว่าใครรวยหรือจน เราอาจต้องย้อนกลับมาตั้งคำถามกับตัวเองก่อนว่า นิยามคำว่า "รวย" ของเราคืออะไร? เรากำลังวัดรวยจาก "รายได้", รวยจาก "เงินเก็บ" หรือรวยจาก "ความมั่งคั่ง" กันแน่?