โต้คลื่นธุรกิจหนังสือ ในวันที่ AI และ Digital ครองโลก

ในยุคที่โลกเต็มไปด้วยสื่อหลากหลายรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นภาพ เสียง วิดีโอ หรือแม้กระทั่งตัวอักษรที่เข้าถึงได้ง่ายและฟรีบนอินเทอร์เน็ต ปฏิเสธไม่ได้เลยว่าสื่อสิ่งพิมพ์ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง “หนังสือ” ได้รับผลกระทบอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ช่องทางการขายผ่านร้านหนังสือแบบดั้งเดิมเพียงอย่างเดียวย่อมไม่เพียงพออีกต่อไป สิ่งนี้บีบให้สำนักพิมพ์ต้องปรับตัวครั้งใหญ่ ทั้งในมิติของการสร้างสรรค์คอนเทนต์และการตลาด

วันนี้ เราจะมาถอดรหัสกลยุทธ์การโต้คลื่นธุรกิจหนังสือในยุค AI กับ คุณเช็ก – สหวัสส์ เฉลิมชัยวัฒน์ CEO และหัวหอกแห่งสำนักพิมพ์เช็ก ว่ามีแนวทางรับมือและนำพาธุรกิจก้าวข้ามความท้าทายในปี 2026 อย่างไร

"ในวันที่ใครๆ ก็หาข้อมูลฟรีได้จาก AI หนังสือกลับกลายเป็นแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือที่สุด เพราะนี่ไม่ใช่แค่ Data แต่คือ Information ที่ผ่านการกลั่นกรองมาเพื่อผู้อ่านอย่างแท้จริง" — สหวัสส์ เฉลิมชัยวัฒน์, CEO สำนักพิมพ์เช็ก ในเครือบริษัท เพชรประกาย จำกัด

AI และ Digital ไม่ใช่ศัตรู แต่เป็น “คู่ค้าและผู้ช่วย” ในช่วง 30 ปีที่ผ่านมา จุดหมายปลายทางหลักของนักอ่านล้วนผูกพันอยู่กับร้านหนังสือชื่อดังอย่าง แพร่พิทยา ดอกหญ้า คิโนคุนิยะ ตลอดจนเชนสโตร์อย่าง SE-ED, นายอินทร์ และ B2S ทว่าเมื่อแพลตฟอร์ม E-commerce เข้ามาพลิกโฉมพฤติกรรมผู้บริโภค การส่งมอบหนังสือผ่านช่องทางออนไลน์กลับกลายเป็นจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญ ที่ช่วยสร้างยอดขายและยกระดับประสิทธิภาพทางธุรกิจได้อย่างเป็นรูปธรรม

หากมองในมุมโครงสร้างรายได้ การพึ่งพาร้านหนังสือดั้งเดิมอย่างเดียวอาจจะไม่เพียงพอในแง่ของปริมาณที่ขายได้ การปรับกลยุทธ์มาบุกตลาด E-commerce อย่างเต็มตัว จึงไม่เพียงแค่เปลี่ยนรูปแบบจากการ “รอให้ลูกค้าเดินมาหา” เป็นการ “ส่งมอบตัวเลือกถึงมือผู้อ่านโดยตรง” แต่ยังช่วยเพิ่ม Volume ในการขาย ถึงแม้อัตรากำไรสุทธิ (Net Margin) อาจจะต่ำลง จาก GP ที่สูงขึ้นเรื่อยๆในทุกๆ Platform และ การทำ Promotion ต่างๆ แต่ก็สร้างกระแสเงินสด (Cash Flow) ที่คล่องตัวให้กับธุรกิจ ควบคู่ไปกับการรักษาสมดุลในช่องทาง Physical ทั้งร้านหนังสือและการจัดบูทกิจกรรม

คัดสรร Content ให้ทันกระแส และตอบโจทย์ทุกกลุ่มเป้าหมาย หมวดหมู่หนังสือที่เติบโตและขายดีที่สุดในปัจจุบันคือ “หนังสือเกี่ยวกับ Artificial Intelligence (AI)” ซึ่งสำนักพิมพ์มีผลงานในหมวดนี้มากกว่า 100 ปก สะท้อนให้เห็นว่าผู้คนยังคงต้องการเรียนรู้ผ่านหน้ากระดาษ แม้จะเป็นเรื่องเทคโนโลยีขั้นสูง หนังสือของเราถูกออกแบบมาให้คนที่ไม่ใช่สายเทคโนโลยี (Non-Tech Savvy) สามารถทำความเข้าใจและเข้าถึงเครื่องมือ AI ได้ง่ายกว่าการคลำทางหาข้อมูลเอง โดยครอบคลุมผู้อ่านทุกระดับตั้งแต่วัยทำงานไปจนถึงเจเนอเรชัน Baby Boomer เพื่อช่วยให้พวกเขาก้าวทันโลกยุคใหม่และไม่ตกยุค

ขณะเดียวกัน “หนังสือเด็ก” ก็ยังคงเป็นอีกหนึ่งหมวดหมู่ที่แข็งแกร่ง แม้ว่าอัตราการเกิดจะลดลง แต่พ่อแม่ผู้ปกครองยังคงให้ความสำคัญกับการสร้างปฏิสัมพันธ์ในโลกจริง (Physical Interaction) ผ่านนิทาน แบบฝึกหัด และสมุดภาพระบายสี

การตลาดเกมบุก ที่ไปหาลูกค้าในทุกพื้นที่ กลยุทธ์ที่พิสูจน์แล้วว่าได้ผลตลอด 30 ปีที่ผ่านมาคือ การเปิด Popup Bookstore ตามสถานที่ต่างๆ เพื่อให้ผู้อ่านเข้าถึงหนังสือได้ง่ายขึ้น แม้ในช่วง 6-7 ปีที่ผ่านมาสถานการณ์โควิดจะทำให้กิจกรรมลักษณะนี้ชะลอตัวลง แต่ในวันนี้เราได้กลับมาลุยเกมรุกอีกครั้งด้วยการนำองค์ความรู้และคอนเทนต์ไปเสิร์ฟถึงสถานที่ที่คาดไม่ถึง ถึงแม้จะต้องแลกมาด้วยต้นทุนที่สูงขึ้น แต่ทางเราก็ภูมิใจกับการที่สามารถทำให้ผู้คนโดยทั่วไปสนใจในหนังสือมากขึ้น

นอกจากนี้ ทางสำนักพิมพ์ยังได้ขยายไลน์สินค้าให้มีความหลากหลายและสอดคล้องกับพฤติกรรมผู้บริโภคยุคใหม่ เช่น บอร์ดเกม, Character Goods และ Merchandise เนื่องจากสื่อยุคนี้ภาพและความมีปฏิสัมพันธ์ (Interactive) สามารถดึงดูดสายตาได้ดีกว่า การมีผลิตภัณฑ์ที่หลากหลายจึงช่วยขยายฐานกลุ่มเป้าหมายให้กว้างขึ้น ทั้งในแง่ของความสนใจและช่วงอายุ

การเดินทางของสำนักพิมพ์เพชรประกายและสำนักพิมพ์เช็กตลอด 3 ทศวรรษที่ผ่านมา เป็นเครื่องพิสูจน์แล้วว่า “วิกฤตดิสรัปชัน” ไม่ใช่จุดจบของสื่อสิ่งพิมพ์ หากแต่เป็นตัวคัดกรองผู้เล่นที่พร้อมปรับตัว ในวันที่ AI และเทคโนโลยีดิจิทัลครองโลก หัวใจสำคัญของการอยู่รอดไม่ใช่การต่อต้านกระแสโลก แต่คือการผนึกกำลังร่วมกับเทคโนโลยี พร้อมทั้งส่งมอบคอนเทนต์ที่เข้าอกเข้าใจมนุษย์อย่างแท้จริง เพื่อตอกย้ำว่าหนังสือเล่มยังคงมีลมหายใจและคุณค่าที่เทคโนโลยีใดๆ ก็ทดแทนไม่ได้

บทความนี้เป็น Advertorial